In de voetsporen van keizers, veldheren en weldoeners
Negendaagse cultuurreis naar Athene, de Peleponnesos en Epirus onder begeleiding van dr. Patrick Gouw (UvA), i.s.m. culturele reisorganisatie Voyage & Culture
Alleen voor leden NKV
Griekenland wordt terecht beschouwd als de bakermat van de westerse cultuur. Democratie, filosofie, tragedie en architectuur kwamen tot grote bloei in het Athene van Perikles, Plato, Aristoteles en andere grote namen uit de vijfde en vierde eeuw v. Chr.
Maar de Griekse geschiedenis hield niet op na het klassieke tijdvak. Meer dan vijfhonderd jaar lang maakte Hellas onderdeel uit van het Romeinse Rijk, een periode die veel sporen heeft nagelaten. Griekenland werd bijvoorbeeld het toneel van de Romeinse burgeroorlogen en groeide daarnaast uit tot een groot openluchtmuseum waar rijke Romeinen zich vergaapten aan de klassieke monumenten en heiligdommen. Maar onder Romeinse hegemonie beleefde het gebied ook een economische opleving en kregen vele steden een nieuw monumentaal aanzicht.
Keizer Hadrianus (117-138 n. Chr.) onderscheidde zich op dit punt in het bijzonder: hij had een speciale band met Athene en liet er een compleet nieuwe stadswijk oprichten, hetgeen de stad opnieuw tot het culturele middelpunt van de antieke wereld maakte. Maar ook elders lieten Romeinse machthebbers en weldoeners zich gelden en leggen de archeologische restanten nog altijd getuigenis af van de rol die Griekenland als Romeinse provincie speelde, zoals in Korinthe, Olympia en Nikopolis.
Tijdens deze reis wordt die weinig bekende kant van Hellas belicht. Naast de klassieke hoogtepunten zien we sporen van de Romeinse verovering, maar ook van de bestuurlijke consolidatie en de uiteindelijke bloei ten gevolge van de pax Romana. Als gids dient de geograaf Pausanias, die Attika en de Peloponnesos tussen 160 en 170 n. Chr. veelvuldig bereisde en over zijn bevindingen een uitvoerig verslag schreef – niets minder dan een moderne reisgids avant-la-lettre.
Om de deelnemers goed in de materie in te leiden, zullen tijdens de reis in de avonduren of in de ochtend voor vertrek inleidende lezingen worden gehouden. Ter plaatse zullen veelvuldig antieke tekstpassages gebruikt worden om de monumenten en historische gebeurtenissen te duiden en te verlevendigen.
Programma van dag tot dag
Dag 1 Indirecte vlucht van Amsterdam naar Athene en aansluitend transfer naar het centraal gelegen hotel, waar we drie nachten zullen verblijven. In de namiddag maken we een oriënterende wandeling door de stadswijken Monastiráki en Plaka en brengen we een bezoek aan de Lykavittos-heuvel, van waar u een panoramisch uitzicht heeft over de uitgestrekte metropool en het omringende gebied.
Dag 2 De gebouwen op en rond de Akropolis en de Agora staan symbool voor de Atheense democratie van de vijfde en vierde eeuw v. Chr., maar minder bekend is dat ook de Romeinse overheersing in dit politieke en religieuze centrum van de stad duidelijke sporen heeft nagelaten. Nieuwe bouwwerken (zoals het Odeion van Herodes Atticus) verrezen en bestaande gebouwen (zoals het theater van Dionysos) en stedelijke ruimten (agora) werden aangepast. Een rondgang langs de klassieke en Romeinse monumenten laat zien hoe Athene zich in de eerste eeuwen van de jaartelling ontwikkelde en hoe de stad onder Romeins gezag bestuurd werd. Later op de dag brengen we een uitgebreid bezoek aan het magnifieke nieuwe Akropolis Museum, dat naast de beroemde Parthenon-sculpturen ook veel vondsten uit de Romeinse periode herbergt.
Dag 3 Vandaag staat geheel in het teken van Romeins Athene, dat in de eerste en tweede eeuw n. Chr. een monumentale gestalte kreeg. We bezoeken het Romeinse forum, opgericht door Julius Caesar en keizer Augustus, en steken vervolgens, via de naar hem genoemde boog, over naar ‘de stad van Hadrianus’. Hier zien we enkele imposante bouwwerken uit de tijd van deze hellenofiele keizer, zoals de tempel van de Olympische Zeus en het marmeren atletiekstadion, dat in 1896 en 2004 nog werd gebruikt tijdens de moderne Olympische Spelen. We besluiten ons verblijf in Athene met een bezoek aan het Nationaal Archeologisch Museum, dat tot een van de voornaamste musea ter wereld behoort.
Dag 4 We verlaten Athene en gaan – via het kanaal bij de Isthmus – op weg naar het antieke Korinthe. Deze Griekse stadstaat werd in 146 v. Chr. door generaal Mummius verwoest, maar honderd jaar later in opdracht van Julius Caesar als Romeinse kolonie weer opgebouwd. In de keizertijd groeide de stad uit tot een welvarend handelscentrum en het politieke en bestuurlijke hart van de provincie Achaia, met vele monumentale gebouwen. Via het antieke Isthmia en de verzonken handelshaven van Kenchreai, waar de apostel Paulus tijdens één van zijn zendingsreizen scheep ging, rijden we over de kustweg (met een fraai uitzicht over de Saronische golf) naar ons hotel nabij het moderne Epidaurus.
Dag 5 Bezoek aan het uitgestrekte heiligdom van de god Asklepios in Epidaurus, waar zieken uit de gehele Grieks-Romeinse wereld naartoe trokken ter genezing van hun kwalen, en befaamd om haar magnifieke theater. De vele tempels, badhuizen en andere architectonische hoogstandjes laten zien hoezeer de pax Romana een heilzame uitwerking had op de grote heiligdommen van Griekenland. De namiddag en avond zijn ter vrije besteding in het charmante Nafplion, de eerste hoofdstad van het moderne Griekenland, waar we ook de nacht zullen doorbrengen. Ons verblijf biedt onder meer de mogelijkheid tot het beklimmen van de imposante Venetiaanse burcht, een bezoek aan het pas heropende lokale archeologische museum en/of een wandeling langs de pittoreske straten en pleinen van de stad.
Dag 6 Vanuit Nafplion rijden we naar de opgravingen en het museum van Argos. Hier zien we onder meer het best bewaarde Romeinse badhuis van Griekenland. Vervolgens gaan we door het bergachtige landschap van Arcadië, veelvuldig bezongen door de Romeinse dichters Vergilius, Ovidius en Horatius, richting Olympia. Onderweg maken we een stop bij de vermaarde tempel van Apollo in Bassae, die door Pausanias in de tweede eeuw n. Chr. beschouwd werd als één van de meest indrukwekkende van alle Griekse tempels.
Dag 7 We nemen ruim de tijd voor een bezoek aan het heiligdom van Olympia, de bakermat van de Olympische spelen. Hoewel reisgidsen vaak anders doen vermoeden, heeft dit vooraanstaande heiligdom langer onder Romeinse dan onder Griekse heerschappij gestaan. Gedurende de keizertijd kwam Olympia andermaal tot grote bloei. Veel van de nog zichtbare restanten dateren uit deze periode en dragen de handtekening van Romeinse keizers en weldoeners. We zien onder meer de sporen van keizer Nero’s deelname aan de spelen en aanschouwen de meest recente opgravingen, met resten uit de late Oudheid. Later op de dag bezoeken we Patras, net als Korinthe gesticht als een Romeinse kolonie, met een goed bewaard Odeion en een splinternieuw archeologisch museum, waar fraaie vondsten, onder andere afkomstig uit Romeinse villa’s uit de wijde omgeving, worden tentoongesteld.
Dag 8 Vandaag steken we via de recent aangelegde Rio-Antiriobrug de Korinthische Golf over en gaan op weg naar de landstreek Epirus. De rest van de dag staat in het teken van een bezoek aan Nikopolis, de ‘stad van de overwinning’, in het jaar 31 v. Chr. gesticht na de zege van de latere keizer Augustus op zijn tegenstrevers Marcus Antonius en Cleopatra in de beroemde zeeslag bij Actium. Naast de uitgestrekte restanten van deze weinig bezochte maar zeer interessante Grieks-Romeinse stad zien we het overwinningsmonument van Augustus en kijken we uit op de baai waar de slag plaatsvond. Avond en overnachting in het pittoreske havenstadje Preveza.
Dag 9 Vertrek naar de nabijgelegen luchthaven voor de ochtendvlucht naar Amsterdam, waar we aan het eind van de middag arriveren.
N.B. Programmaonderdelen en volgorde zijn onder voorbehoud.
Extra informatie
Reisleiding
De reis zal inhoudelijk worden geleid door dr. Patrick Gouw. Hij studeerde Oude Geschiedenis en Mediterrane Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij promoveerde op een studie naar de Griekse beroepsatletiek in de Romeinse Keizertijd. Hij is gespecialiseerd in Romeins Griekenland en begeleidde eerder reisgezelschappen in het Middellandse Zeegebied. Momenteel is hij als gastonderzoeker verbonden aan de UvA.
Vervoer ter plaatse
De reis door Griekenland zal worden uitgevoerd met een comfortabele touringcar, voorzien van airconditioning. Gedurende twee dagen zal er per bus een wat grotere afstand worden afgelegd, uiteraard met inachtneming van enkele tussenstops. Naast bezienswaardigheden kunt u daarbij genieten van fraaie Griekse landschappen.
Zwaarte van de reis
Bij het samenstellen van de reis is uitgegaan van een academisch hoogwaardig en rijkelijk gevuld programma, dat desalniettemin in een aangenaam tempo zal worden afgelegd. Er is ruim tijd ingeruimd voor bezoek aan de diverse musea. De avonden zijn ter vrije besteding; de reisleiding doet enkel suggesties ten aanzien hiervan. Gezien het feit dat de archeologische vindplaatsen zich soms op hoger gelegen terrein bevinden en/of zich vaak over een groot gebied uitstrekken, dienen de reizigers wel te beschikken over een redelijk goede conditie. Goed schoeisel wordt daarnaast sterk aangeraden.
N.b. Op basis van het vliegschema 2010 is besloten om de reisdata met enkele dagen te verschuiven. Deelnemers die zich reeds hadden opgegeven, ontvangen hierover nog een officieel schrijven van de reisorganisatie.
Steun het NKV!
Door de reisorganisatie wordt voor iedere deelnemer een bedrag van € 50,- uitgekeerd aan het Nederlands Klassiek Verbond. Dit bedrag staat los van de reissom en wordt door Voyage & Culture als ‘beloning’ aan onze vereniging toebedeeld. Met uw deelname ondersteunt u derhalve de activiteiten van het NKV!
